Sherlock Holmes’mü olmalı ?

Bilgi MBA deki dersimde Tedarik Zinciri Yönetimini anlatırken, katılanların ilgisini sıcak tutabilmek için istatistik veriler kullanmak istedim. İlk olarak LODER’in * sayfasına baktım. Genel kullanıma açık veri bankası sunulmamıştı.

Sonra UTIKAD’a *baktım. Burada da DİE* başta olmak üzere diğer kurumların adreslerine link verilerek bilgilere ulaşılıyor. Ancak sektöre ait özet bilgi yok. Detaylardan özeti benim hazırlamam gerekti. Sonra karşılaştırma yapabilmek için yabancı kaynaklara yöneldim. Her türlü bilgiye bir çok veri tabanından ulaşmak mümkün. Zengin, detaylı ve bazen de görsellerle desteklenmiş.

Daha sonra tesadüfen Capital Dergisi’nde 1 Kasım 2006 ve 1 Mayıs 2007 tarihli iki söyleşi buldum. Lojistik Sektörünün 2010-2015 projeksiyonu yapılıyordu. Uzmanlar rakam verirken, “Türkiye’nin GSMH si 2015 de 1 triyon ABD Doları, GSMH nın % 10-12 si gibi hesaplanan Lojistik Sektörün de 120 milyar ABD Doları olacağı tahmin ediliyordu. Her yıl % 20 büyümesi beklenen sektörün kendine ait ciddi bir veri bankası yok. Örn. şu anda lojistik sektöründe kaç kişi çalışıyor. Yıllık istihdam %si nedir, 147 firmanın var olduğunun belirtildiği sektörde toplam ciro nedir ? Bu firmaların kara, deniz, hava lojistiğindeki, yurtiçi dağıtımdaki payları nedir ? Dış kaynak kullanım oranı nedir ? Dış kaynak kullanının yerli ve yabancı sermayeli firmalara göre dağılımı nedir ? Dış kaynak kullanımının lojistik fonksiyonlara göre dağılımı nedir ?Bu firmaların toplam kapalı/açık hizmet alanının büyüklüğü nedir ? Bölgelere göre hizmet verenlerin dağılımı nasıldır ? Tüm alanlarda trendler nasıldır ?

Sektörün önde gelen kuruluşları sektörü izlemeye yardımcı olacak bu ve buna benzer verilerin toparlandığı bir veri tabanı oluşturmak için acaba ortak bir girişimde bulunamazlar mı ? Şöyle bir ‘tık’la ulaşılan, düzenli olarak güncellenen Türkiye Lojistik Veri Tabanı...”TLVT” adı bile güzel oluyor !

Başka bir örneği de, Tedarik Zinciri disiplininde çalışan ücretlerinin analiz etmek istediğimde yaşadım. Tedarik Zinciri, Lojistik başlığı altında piyasadaki pozisyonalara göre ücret aralıklarını gösteren bir istatistik yok. Oysa www.cips.org adresinde Avustralya’da yapılmış 2007/08 verilerini içeren ve insane güzel fikir veren bir araştırma raporu yayınlanmış. Ya da www.scmr.com da ABD de yapılmış bir araştırmanın özet verilerine ulaşıyorsunuz. Böylece eğer sektörde bir işle ilgileniyorsanız, beklentiniz ne olmalı, hedefiniz ne olabilir ? bunu görebiliyorsunuz. Sektöre nitelikli çalışan cezbetmek açısından da iyi bir araç.

Aslında TZ de benzer bir ücret raporunun yayınlanabileceğinden eminim. Özellikle yabancı sermaylei şirketlerin katıldığı ücret araştırmalarında bu analizler detaylı yapılıyor. Özeti yada genelleştirilmiş hali kolaylıkla yayımlanabilir.

Bu soruyu sektöre çok yakın olduğundan özellikle HR Dergisine sormak istiyorum : Merak edenlere fikir vermesi açısından lojistik sektörünün genel ücret analizi düzenli olarak yapılıp kullanıma açılamaz mı ? 

Bilgi ihtiyacı bunlarla da bitmiyor. Örneğin eğitimlerde, derslerde kullanılan vak’alar...

Tedarik zincirini anlatırken Türkiye’den vak’a örneği bulmak neredeyse mümkün değil. Hele kurumların zora düştükten sonra düze çıkma çabalarına dair örnekler hiç yok. Oysa kültürümüze yer etmiş “bir müsibet, bin nasihat” özlü sözünün bir çok kurumda hala gerçek olaylarla kullanıldığını ve bunlardan çok şey öğrenildiğini kimse inkar edemez.

Eğitimlerde kullandığımız örnekler, Zara, M&S, Starbucks, Pizza Hut gibi kurumların genel kullanıma sundukları hikayeleri.

Geçenlerde yine bu örneklerden birini kullandığım eğitimde katılımcılardan biri “Starbucks öyküsü dinlemekten sıkıldık artık” dedi. Haklıydı. Ama elimizde analize yetecek kadar datayla birlikte sunulan farklı öyküler maalesef yok.

Oysa geçenlerde gazetede okudum, Cem Mergen’in Tiffany & Tomato’nun düşüş öyküsünü Tiffany adıyla nasıl bir başarı öyküsüne çevirdiğini.  

Örn. bu bir vak’a çalışması olarak kullanılabilecek datalarıyla birlikte eğitimin hizmetine sunulamaz mı ?

Ya da Ayşen Zamanpur’un Silk & Cashmere hikayesi. Çin’den dağılan ürünlerin

sizce bir tedarik zinciri öyküsü yok mudur ?

Türk Endüstrisine yön veren firmalar kendilerinin ders aldıkları deneyimleri belli kurallar çerçevesinde eğitim kurumları ile paylaşsalar, öğretilenler daha bize yakın ve gerçek olmaz mı ?

Derli toplu istatistik verilere ve örnek vak’alara ulaşılamaması tedarik zinciri eğitim ve öğretiminde önemli bir eksiklik. Bilgi ve veriye ulaşmak için adeta Sherlock Holmes* gibi iz sürüyoruz. Doğru sonuçlara varamadığımız endişesi ile kullanıyoruz bulgularımızı.

Bu eksikliğin giderilmesinde herkesin bir rolü ve sorumluluğu olmalı. Aksiyonu tetikleyecek kişi ya da kurum, sektörün sürdürülebilirliğine katkısı nedeniyle kahraman olacaktır.

*LODER : Lojistik Derneği

*UTIKAD : Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenler Derneği

*DİE : Devlet İstatistik Enstitüsü

* Sherlock Holmes : Adrian Conan Doyle’un roman karakteri, detektif